و مراتب در دفاع واجب يا جائز در غير محارب ، رعايت آنها در سهولت و صعوبت لازم است ؛ و اگر هيچ وسيله براى نجات ، محتمل نبود ، پس در حرمت استسلام و وجوب و دفاعهاى ضد تسليم شدن ( به مقدار ممكن ) تأمل است . وجوب دفاع در صورتى كه دزد قاصد حرام بر شخصى باشد و در صورت مكابره لصّ بر مرد يا زن براى عمل حرام ، واجب است بر متمكن از اهل اينها دفاع ، اگر چه منتهى به قتل يا جرح داخل بشود ، با رعايت مراتب متقدمه . فرض خوف از تلف شدن دفاع كننده و در صورت خوف تلف نفس دفاع كننده ، در وجوب دفاع ، تأمل است ؛ بلكه ظاهر ، جواز يا وجوب تسليم شدن است به تقديم نفس بر عِرض . ترتّب اجر شهيد بر دفاع كننده و دفاع در صورت جواز ، موجب اجر شهيد است اگر چه از مال باشد ، مثل موارد تخلف ظنّ . ضربه زدن به دزد در حال فرار وى و اصابت بر داخل ، در حال خروج اگر مثل قصاص و امور جائزه براى مدخول عليه است نباشد ، موجب ضمان او است ؛ بخلاف اصابت بر او در حال دخول و هجوم . عدم جواز دفاع در مال غير واجب الحفظ و در مالى كه واجب نباشد ، حفظ آن ، جواز دفاع محل تأمل است با خوف بر نفس دفاع كننده . مستلب ، مختلس ، محتال ، مبنّج 4 - و قطع ، ثابت است بر « سارق » با شروط متقدمه . و بر « مستلب » كه جهراً و قهراً اخذ مال مىنمايد و فرار مىكند ، قطع نيست ما دام كه محاربت محقق نشده باشد ؛ و همچنين بر « مختلس » كه در خفاء اخذ مال مىنمايد از غير حرز و فرار مىنمايد ؛ و بر « محتال » كه با تزوير در شهادت و كتابت سندها و پيغام آوردن و نامه هاى دروغ ، اخذ مال غير مىنمايد ؛ و بر « مبنّج » كه با خوراندن بنج ، سلب عقل غير مىنمايد و اخذ